Op 12 januari 2027 mogen aanbieders van clouddiensten in de EU geen kosten meer rekenen voor het overstappen naar een andere aanbieder, ook niet voor het wegtrekken van je data (egress). Dat staat in artikel 29 van de Europese Data Act. Tot die datum geldt een overgangsperiode, die liep van 11 januari 2024 tot 12 januari 2027, waarin aanbieders nog kosten mochten doorberekenen, zoals de Europese Commissie uitlegt.

De regels gelden voor alle 'data processing services': infrastructuur (IaaS), platformen (PaaS) en software (SaaS). Staan je bestanden, mail, boekhouding of website bij een clouddienst, dan val je eronder.

Wat er precies verdwijnt

Tot 12 januari 2027 mag een aanbieder alleen kosten rekenen die hij echt maakt voor het overstappen, en niet meer dan zijn directe kosten. Vanaf die datum geen enkele vergoeding meer voor het overstappen. Egress is daarin begrepen: het geld dat je betaalt om je data uit de dienst te halen.

Daarbij moeten aanbieders vóór je tekent duidelijk melden wat je normaal betaalt voor de dienst, of er boetes zijn bij vroegtijdig opzeggen en welke verlaagde overstapkosten tijdens de overgangsperiode gelden. Is overstappen bij een dienst heel ingewikkeld of kostbaar, of lukt het niet zonder dat data of de opzet van de dienst verstoord raakt, dan moet de aanbieder dat ook melden. Dat staat in artikel 29.

Wat er niet gratis wordt

Drie dingen blijven bestaan.

  • Parallel gebruik. Gebruik je twee clouddiensten tegelijk, dan mag de aanbieder volgens artikel 34 egress blijven rekenen, maar alleen om de egresskosten door te berekenen die hij echt maakt. Dat is dus geen overstappen maar samenwerken, en het blijft tegen kostprijs.
  • Maatwerk en proefversies. Een dienst die grotendeels voor één klant is gebouwd en niet breed in de catalogus wordt aangeboden, valt buiten artikel 29. Proef- en testversies voor beperkte tijd zijn zelfs van alle verplichtingen in dit hoofdstuk uitgezonderd. De aanbieder moet je vóór het tekenen melden welke verplichtingen niet gelden.
  • Je gewone abonnement. De wet schrapt overstapkosten, niet de prijs van de dienst. Een contract met een vaste looptijd blijft een contract met een vaste looptijd. Boetes voor vroegtijdig opzeggen moeten wel van tevoren worden gemeld.

Het gaat om jouw invoer- en uitvoergegevens, inclusief metadata. Gegevens die onder intellectuele eigendom of bedrijfsgeheimen van de aanbieder vallen, tellen niet mee.

Wat je kunt afdwingen bij het overstappen

De Data Act regelt meer dan geld. Uit artikel 25 volgt wat in je contract moet staan:

  • een opzegtermijn om de overstap te starten van maximaal twee maanden;
  • een overgangsperiode van maximaal 30 kalenderdagen waarin je data en digitale bezittingen kunt overzetten, met hulp van de aanbieder;
  • daarna minstens 30 kalenderdagen om data op te halen;
  • volledige verwijdering van je exporteerbare data na die periode, als de overstap is gelukt.

Lukt de overgang van 30 dagen technisch niet, dan moet de aanbieder dat binnen 14 werkdagen melden en een alternatief voorstellen van maximaal zeven maanden. Jij kunt de overgangsperiode één keer verlengen.

Technisch geldt: bij SaaS en PaaS moeten aanbieders open interfaces bieden en minstens export mogelijk maken in een gangbaar, machineleesbaar formaat. Bij IaaS gaat het om 'functionele equivalentie', zodat gedeelde functies bij een vergelijkbare dienst vergelijkbare resultaten geven.

Wat aanbieders nu al doen

De grote aanbieders waren eerder. AWS biedt klanten die al hun data van AWS weghalen gratis dataoverdracht naar het internet. Klanten in de EU gebruiken daarvoor het proces in het AWS EU Data Act Addendum; je vraagt het aan via AWS Support, en AWS mag de voorwaarden op elk moment wijzigen. Google Cloud stopte in januari 2024 al met egresskosten bij het overstappen, en lanceerde in september 2025 Data Transfer Essentials, een dienst waarmee EU- en UK-klanten zonder kosten data tussen Google Cloud en andere aanbieders kunnen verplaatsen voor parallel gebruik. Van Microsoft en van Nederlandse hosters is geen aankondiging voor 12 januari op hun eigen pagina's gevonden. Vraag het hen schriftelijk als je daar klant bent.

Waar je het verschil merkt

Het AWS-aanbod geldt voor wie al zijn data van AWS weghaalt. Verplaats je één onderdeel, bijvoorbeeld de opslag van je webshopfoto's, en blijft de rest draaien, dan valt dat buiten die regeling en kan er nu nog egress op staan. Na 12 januari mag dat bij een echte overstap niet meer. Het onderscheid met parallel gebruik wordt dan belangrijk: verhuis je een deel en blijf je het oude deel gebruiken, dan kan de aanbieder dat als parallel gebruik zien en tegen kostprijs rekenen. Hoe dat in de praktijk wordt toegepast, is nog niet getoetst. Vraag bij twijfel vooraf schriftelijk hoe de aanbieder jouw situatie indeelt.

Aanbieders moeten bovendien, waar dat van toepassing is, de informatie over standaardkosten, boetes en overstapkosten op een speciale pagina van hun site of op een andere makkelijk vindbare plek publiceren. Vind je die informatie niet, vraag er dan schriftelijk om.

Wat je nu kunt doen

  1. Maak een lijst van de clouddiensten waar je bedrijfsdata staat: bestanden, mail, boekhouding, website, back-ups.
  2. Lees per dienst de voorwaarden op de punten opzegtermijn, exportformaat, kosten bij weggaan en looptijd. Staat er een bedrag voor egress of 'migratie', noteer het bedrag en de datum waarop de overgangsperiode afloopt.
  3. Test een export. Haal een deel van je data eruit en kijk of je het in een ander programma kunt openen. Dat kost niets en laat zien of het formaat bruikbaar is.
  4. Staat er een bedrag voor het overstappen in je contract en wil je binnenkort weg, vraag de aanbieder dan schriftelijk of hij het bedrag al kwijtscheldt. Na 12 januari 2027 mag hij het niet meer rekenen.